Zbliżający się termin obowiązkowego wdrożenia Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF) nie jest już tylko księgowym tematem dla firm i urzędników. Dla wielu osób stał się symbolem państwa, które „znowu coś narzuca”, „znowu wszystko kontroluje” i „znowu przerzuca obowiązki na obywateli oraz przedsiębiorców”. I właśnie dlatego w internecie zaczyna się gotować.
W mediach społecznościowych narasta fala emocji, w której frustracja miesza się z ironią, a zniecierpliwienie przechodzi w otwarty sprzeciw. Część przeciwników systemu wprost zapowiada, że nie będzie protestować transparentami – tylko metodą, która ma być boleśniejsza: masowym „trollingiem” administracji i polityków.
Pomysł? Zalewać instytucje publiczne fakturami w KSeF. Żądać dokumentów na NIP urzędów skarbowych, Kancelarii Premiera, a nawet firm kojarzonych z politykami. Prosty mechanizm buntu: skoro system ma być totalny i obejmować wszystko, to niech zderzy się z absurdem na własnych zasadach.
„Kupię flaszkę, a fakturę wezmę na premiera” – brzmi jeden z postulatów pomysłodawców trollingu.
To forma obywatelskiej przekory – pokaz siły tych, którzy czują, że nie mają wpływu na decyzje, ale mogą uprzykrzyć życie tym, którzy je podejmują.
KSeF nie jest tylko narzędziem cyfryzacji. W odbiorze społecznym stał się kolejnym etapem zaciskania fiskalnej pętli: więcej danych, mniej swobody, większa kontrola, a do tego – obowiązek, którego nie da się „ominąć sprytem”, bo system ma działać centralnie.
Dla wielu przedsiębiorców to nie jest wygoda, tylko dodatkowe obciążenie: konieczność dostosowania programów, ryzyko błędów, strach przed karami, poczucie, że państwo testuje rozwiązania na rynku i wreszcie obawa, że w praktyce ucierpią nie wielkie firmy, tylko mali.
Na tym tle rodzi się bunt, który nie chce już tłumaczyć i prosić. On chce pokazać zęby.
„Zalejmy ich fakturami”
Internetowa akcja jest przedstawiana jako obywatelski „odwet” na państwie, które w opinii buntowników zamiast upraszczać życie – komplikuje je. W narracji protestujących chodzi o demonstrację siły: skoro KSeF ma być szczelny, to niech sprawdzi, jak poradzi sobie z masowym zalewem dokumentów, które formalnie wyglądają jak faktury, ale w praktyce są politycznym gestem.
Taka forma sprzeciwu ma też prostą zaletę: jest widowiskowa. Dobrze się rozchodzi, daje emocje, pozwala poczuć sprawczość. A w czasach, gdy ludzie coraz częściej czują się bezsilni wobec instytucji, nawet mały akt przekory staje się atrakcyjny. Tylko że ta „broń” – mimo całego buntu – ma ograniczoną skuteczność.
W praktyce wiele internetowych pomysłów opiera się na drobnych zakupach: sklepy, jedzenie, alkohol, elektronika, codzienność. To właśnie na tym polu bunt ma być masowy, łatwy i szybki.
Tyle że tu pojawia się zderzenie emocji z realiami. Bo duża część takich dokumentów w ogóle nie trafi do KSeF. W efekcie bunt może zostać rozładowany… zanim dotrze do celu. Protestujący będą przekonani, że „robią akcję”, a system nawet tego nie odczuje.
W sieci takie akcje wyglądają na sprytne i łatwe. Kilka kliknięć, kilka faktur, trochę chaosu. Tyle że w rzeczywistości wystawienie faktury to nie mem – to procedura. Trzeba podać dane nabywcy, dopilnować, by dokument był wystawiony i… wracać do tematu dzień w dzień. Wielu uczestników planowanej akcji zakłada, że płatność gotówką da im niewidzialność. Że jeśli zapłacą bez śladu, mogą żądać faktur „na kogokolwiek” i nikt ich nie namierzy. Jest też drugi uczestnik całej układanki: sprzedawca. To na nim spoczywa wystawienie faktury. A sprzedawcy – szczególnie w mniejszych punktach – nie są maszynami do realizowania internetowych akcji. Jeżeli ktoś zacznie seryjnie żądać faktur na instytucje publiczne czy znanych polityków, łatwo przewidzieć, że coraz więcej firm po prostu zacznie odmawiać. Bo to nie wygląda jak normalna transakcja, tylko jak prowokacja.
Najważniejsze jest jednak co innego: nawet jeśli obywatelski trolling nie sparaliżuje KSeF, to wcale nie oznacza, że temat ucichnie. Bo w tej historii nie chodzi wyłącznie o faktury.
