Projekt ustawy przygotowany przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska zakłada utworzenie Parku Narodowego Doliny Dolnej Odry z dniem 1 stycznia 2026 roku. Nowy park ma objąć 3 856,30 ha w województwie zachodniopomorskim, a jego siedziba ma znaleźć się w Gryfinie. Limit wydatków z budżetu państwa przewidziany na pierwszy rok funkcjonowania parku to ponad 19 mln zł; łączny budżet na lata 2026–2035 oszacowano na około 167 mln zł.
Celem powołania parku, jak wynika z uzasadnienia projektu, jest zachowanie i przywrócenie różnorodności biologicznej, ochrona zasobów przyrody oraz walorów krajobrazowych Doliny Dolnej Odry. Projekt przewiduje, że obszar parku będzie jednocześnie dostępny dla działań edukacyjnych, turystycznych i rekreacyjnych, przy jednoczesnym zapewnieniu działań ochronnych wynikających z ustawy o ochronie przyrody.
Istotnym elementem projektu jest dopuszczenie na wyznaczonych obszarach parku amatorskiego wędkarstwa oraz tzw. rybactwa i rybołówstwa kulturowego — czyli połowów wykonywanych tradycyjnymi metodami charakterystycznymi dla regionu. Wędkarstwo ma być regulowane przez plan ochrony parku, zadania ochronne lub zarządzenia dyrektora parku; dla rybactwa kulturowego plan ochrony (a do jego sporządzenia — zadania ochronne) ma określać miejsca udostępniane oraz maksymalną liczbę osób jednocześnie przebywających w tych miejscach. Dzięki temu ustawodawca chce pogodzić ochronę przyrody z utrzymaniem lokalnych tradycji i aktywności gospodarczych.
Granice parku i jego otuliny zostały uzgodnione z organami samorządu: radą miasta Szczecin, radami gmin Widuchowa i Kołbaskowo, radami powiatów Polickiego i Gryfińskiego oraz sejmikiem województwa zachodniopomorskiego. W projekcie rozporządzenia granice wyznaczono tak, by chronić zasoby przyrodnicze, jednocześnie umożliwiając dotychczasowe użytkowanie terenu. Do parkowych obszarów mają zostać włączone m.in. trzy wyspy wychodzące poza główny teren Międzyodrza — Łęgi Kurowskie oraz kompleks dwóch wysp: Klucki Ostrów i Zaklucki Ostrówek (administracyjnie należące do Szczecina). Z kolei oba ramiona głównej Odry — Odra Zachodnia i Odra Wschodnia — nie zostaną włączone ani do parku, ani do jego otuliny. Otulina ma przebiegać głównie działkami międzywału (pas terenu między rzeką a podstawą wału przeciwpowodziowego) i nie obejmie terenów aktywności gospodarczej poza Międzyodrzem.
Obecne przepisy przewidują, że utworzenie parku narodowego wymaga przyjęcia odrębnej ustawy, a określenie jego granic — rozporządzenia Rady Ministrów, dlatego resort opublikował równocześnie projekt ustawy oraz projekt rozporządzenia. Ustawa o utworzeniu i rozporządzenie muszą przejść ścieżkę legislacyjną.
Powstanie Parku Narodowego Doliny Dolnej Odry był zapowiadany w kolejnych komunikatach ministerstwa — to pierwsza inicjatywa powołania nowego parku narodowego w Polsce od około dwóch dekad (ostatnim utworzonym parkiem był w 2001 r. Park Narodowy „Ujście Warty”). W Polsce funkcjonuje obecnie 23 parków narodowych zajmujących około 1% powierzchni kraju; nowy park w Dolinie Odry może istotnie wzmocnić ochronę obszarów wodno-błotnych i chronionych siedlisk lęgowych ptactwa oraz przyczynić się do rozwoju turystyki przyrodniczej w regionie.
Projekt ustawy i rozporządzenia zostały opublikowane w Rządowym Centrum Legislacji, co otwiera formalną ścieżkę konsultacji i opiniowania. Kolejne etapy to prace parlamentarne oraz wydanie rozporządzenia określającego granice parku — jeśli projekty zostaną przyjęte zgodnie z planem, park ma oficjalnie rozpocząć działalność 1 stycznia 2026 r. W międzyczasie istotne będzie także opracowanie planu ochrony, który określi szczegółowe zasady udostępniania obszaru, w tym zasady wędkowania i rybactwa kulturowego.
