Ponad 12 mln zł na ratowanie zabytków w Zachodniopomorskiem. Większość trafi do parafii katolickich

Ponad 12 mln zł trafi do właścicieli i zarządców zabytków z województwa zachodniopomorskiego w ramach rządowego programu „Ochrona zabytków 2026”. Środki zostaną przeznaczone na prace konserwatorskie, restauratorskie oraz roboty budowlane przy historycznych kościołach, pałacach, murach obronnych, obiektach użyteczności publicznej i zabytkach techniki.

Promesy wręczono podczas uroczystości w Szkole Podstawowej nr 1 im. Wojska Polskiego w Płotach. Dokumenty przekazała sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz generalna konserwator zabytków Bożena Żelazowska.

Program „Ochrona zabytków” skierowany jest do właścicieli i posiadaczy obiektów wpisanych do rejestru zabytków. Jego celem jest zachowanie dziedzictwa kulturowego poprzez finansowanie prac konserwatorskich, restauratorskich oraz robót budowlanych. Beneficjentami są między innymi samorządy, instytucje kultury, fundacje, wspólnoty mieszkaniowe oraz parafie. W 2026 roku w skali kraju dofinansowanie otrzymały 564 zadania o łącznej wartości ponad 203 mln zł, z czego ponad 12 mln zł przeznaczono na przedsięwzięcia realizowane w województwie zachodniopomorskim.

Najwyższe dofinansowanie w regionie otrzymała Parafia Rzymskokatolicka pw. Zmartwychwstania Pańskiego w Drawsku Pomorskim. Na drugi etap remontu ścian fundamentowych oraz elewacji XIV-wiecznego kościoła przeznaczono 1 218 427 zł. Ponad milion złotych – dokładnie 1 050 000 zł – trafi również do parafii pw. Świętej Trójcy w Chojnie na kontynuację prac konserwatorskich przy elewacji zachodniej wieży gotyckiego kościoła Mariackiego. Znaczące wsparcie otrzyma także katedra w Kamieniu Pomorskim, gdzie na remont dachu prezbiterium oraz absydy przeznaczono 960 tys. zł.

Duże środki skierowano również do samorządów. Gmina Golczewo otrzyma 744 524 zł na renowację XV-wiecznej wieży zamkowej, obejmującą fundamenty, elewacje, kopułę, schody oraz modernizację oświetlenia. Miasto Stargard otrzyma 450 tys. zł na zabezpieczenie fragmentu średniowiecznych murów obronnych przy ulicy Kasztelańskiej, natomiast Gmina Goleniów 141 tys. zł na remont kolejnych odcinków murów miejskich z XIV wieku. Gmina Mieszkowice przeznaczy 134 800 zł na renowację średniowiecznych murów obronnych przy ulicy Granicznej, a Kołobrzeg otrzymał 300 tys. zł na prace w piwnicach zabytkowego ratusza.

Znaczące wsparcie trafi również do obiektów sakralnych. W Stargardzie 700 tys. zł przeznaczono na naprawę konstrukcji dachu kościoła pw. Ducha Świętego. W Kunowie dofinansowanie w wysokości 645 tys. zł pozwoli kontynuować prace konserwatorsko-budowlane przy kościele pw. Matki Bożej Królowej Polski. Cerkiew prawosławna w Gryficach otrzymała 630 tys. zł na ratowanie konstrukcji dachu, a Bazylika Archikatedralna św. Jakuba w Szczecinie 472 tys. zł na końcowy etap odtwarzania więźby dachowej i pokrycia dachowego.

Na liście beneficjentów znalazły się także mniejsze, lecz równie istotne przedsięwzięcia. W Wełtyniu kontynuowane będą prace przy XVI-wiecznych malowidłach ściennych, w Wojtaszycach zabezpieczona zostanie drewniana wieża kościoła filialnego, a w Naroście, Golicach, Sulimierzu, Troszynie, Chwarszczanach, Konarzewie, Lipiu, Pstrowicach, Złocieńcu oraz Pałowie prowadzone będą kolejne etapy remontów dachów, elewacji, konstrukcji drewnianych i historycznych wnętrz.

Wsparcie otrzymały także zabytki techniki. Towarzystwo Koszalińskiej Kolei Wąskotorowej otrzymało 450 tys. zł na naprawę torowiska oraz dodatkowe 130 tys. zł na kolejne prace przy historycznej infrastrukturze kolejowej. Z kolei Fundacja Klasyczne Jachty pozyskała 700 tys. zł na konserwację i rekonstrukcję zabytkowego jachtu „Śmiały” z 1958 roku, znajdującego się w porcie jachtowym w Trzebieży. W Szczecinie dofinansowanie otrzymała również Wieża Gocławska, gdzie przeprowadzone zostaną prace zabezpieczające kamienne pylony, ściany tarasu widokowego oraz konstrukcję dachu.

Na uwagę zasługuje również struktura przyznanych dotacji. Spośród 30 dofinansowanych przedsięwzięć w województwie zachodniopomorskim aż 21 dotyczy obiektów należących do parafii i wspólnot wyznaniowych. Oznacza to, że blisko 70 proc. wszystkich przyznanych dotacji trafi na ratowanie zabytkowych kościołów. Pozostałe środki otrzymały samorządy, organizacje pozarządowe i inne podmioty odpowiedzialne za opiekę nad zabytkami. Taki podział nie jest przypadkowy – to właśnie obiekty sakralne stanowią znaczną część najcenniejszego dziedzictwa architektonicznego regionu, a wiele z nich wymaga kosztownych prac konserwatorskich i zabezpieczających, których przeprowadzenie bez wsparcia zewnętrznego byłoby niezwykle trudne.

Przyznane środki pozwolą na realizację zarówno kompleksowych remontów, jak i pilnych prac zabezpieczających obiekty zagrożone postępującą degradacją. Znaczna część inwestycji obejmuje zabytki o wielowiekowej historii, stanowiące ważny element dziedzictwa kulturowego Pomorza Zachodniego.

Źródło: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego – Program „Ochrona zabytków 2026”.