Każde polskie miasto ma obowiązek co roku składać mieszkańcom raport o stanie gminy. Świnoujście wywiązuje się z tego skrupulatnie — efektem jest dokument liczący 345 stron przygotowany przez zewnętrzną firmę Curulis i Fundację Miasto. Grubością bije większość powiatowych miast. Pytanie, co kryje się za tym wolumenem i czy mieszkańcy mają powody do zadowolenia — albo do niepokoju. Przeczytaliśmy go w całości. Poniżej — to, co naprawdę ma znaczenie.
Zacznijmy od liczby, która nie powinna nikogo cieszyć. Na koniec 2025 roku Świnoujście zamieszkiwało 38 188 osób — to o 0,92% mniej niż rok wcześniej. Brzmi jak statystyczny drobiazg, ale za tą cyfrą kryje się poważniejszy trend.
W 2025 roku w Świnoujściu urodziło się 276 dzieci, a umarło 468 osób. To przyrost naturalny na poziomie minus 5,43 promila — niemal dwukrotnie więcej zgonów niż narodzin. Co znamienne, liczba zameldowań i wymeldowań była niemal identyczna (1 068 vs 1 063), więc migracja wewnętrzna nie ratuje sytuacji.
Świnoujście traci ludzi w wieku kreatywnym (25–34 lata) i szkolnym (7–15 lat). Raport sam to przyznaje, klasyfikując miasto jako jedno z najsłabszych demograficznie w swojej grupie porównawczej.— Ocena Ogólna – Demografia, str. 336
Eksperci Fundacji Miasto piszą wprost: miasto plasuje się poniżej średniej grupy porównawczej pod względem demografii. Wskaźnik dzietności jest coraz niższy, wskaźnik starości — rosnący. Świnoujście starzeje się szybciej, niż się odnawia.
Świnoujście jest porównywane w raporcie z 32 miastami na prawach powiatu o zbliżonej wielkości — od Jelenia Góry (73 tys.) po Tarnobrzeg (43 tys.). Wśród nich Świnoujście z 38 360 osobami (wg GUS stan na 30.06.2025) jest jednym z najmniejszych. Dla porównania: sąsiedni Koszalin ma 104 tys. mieszkańców.
Budżet: prawie 610 milionów złotych
Tu jest naprawdę ciekawie. Miasto o niespełna 40 tysiącach mieszkańców zebrało w 2025 roku blisko 610 milionów złotych dochodów. To kwota imponująca jak na tej wielkości ośrodek i wynika przede wszystkim ze statusu gminy uzdrowiskowej oraz z potężnej bazy portowej i energetycznej.
Szczególnie warta uwagi jest opłata uzdrowiskowa — blisko 18 milionów złotych. To opłata, którą płacą turyści przyjeżdżający do miasta. Świnoujście jest gminą uzdrowiskową, co daje dostęp do specjalnej dotacji z budżetu państwa (prawie 15 mln zł) — przywilej, o który niewiele polskich miast może się ubiegać.
Inwestycje: 74,5 miliona złotych
W 2025 roku miasto wydało na majątek — drogi, budynki, infrastrukturę — 74 507 476 złotych. To o 2,3% mniej niż rok wcześniej, ale nadal kwota pokaźna jak na miasto tej wielkości, wynosząca prawie 2 000 zł na mieszkańca.
Dominującym kierunkiem inwestycji był transport i łączność (34,76%), następnie ochrona zdrowia (20,19%) i gospodarka mieszkaniowa (10,56%).
Miasto wydało na oświatę łącznie 134 miliony złotych — to największy blok wydatków bieżących. Szkoły podstawowe pochłonęły 38,4 mln zł, przedszkola 24,2 mln zł, licea 13,7 mln zł.
Gospodarka: morska i uzdrowiskowa – niezwykłe połączenie
Świnoujście to prawdopodobnie jedyne miasto w Polsce, które jednocześnie jest:
- gminą uzdrowiskową (z sanatoriami, solankami i borowiną),
- miastem z terminalem LNG (gazportowym),
- jednym z największych portów promowych w Polsce,
- miastem wyspiarskim złożonym z 44 wysp.
Podatek od nieruchomości od podmiotów związanych z gospodarką morską wyniósł w 2025 roku 79 545 395 zł — to wzrost o ponad 52% w stosunku do roku 2024. Tak gwałtowny skok to prawdopodobnie efekt zwiększonej aktywności terminalu LNG oraz rozbudowy infrastruktury portowej.
Turystyka bije rekordy
W 2025 roku Świnoujście udzieliło 2 902 597 noclegów, a liczba turystów wyniosła szacunkowo 580 519 osób. Raport podkreśla rosnący rok do roku ruch turystyczny — miasto jest jednym z najpopularniejszych nadmorskich kurortów w Polsce. Sezon turystyczny trwa tu praktycznie cały rok, co jest rzadkością w polskim nadmorzu. Zawdzięcza to kombinacji plaż, uzdrowiska, infrastruktury sportowej i — co ciekawe — bliskości Cesarskich Uzdrowisk po stronie niemieckiej wyspy Uznam, które przyciągają turystów z całej Europy.
Przedsiębiorczość — nowe firmy, ale też zamknięcia
W 2025 roku w Świnoujściu działało 5 255 podmiotów gospodarczych, w tym 2 966 jednoosobowych działalności. Złożono 423 wnioski o wpis do REGON i 295 o wykreślenie. Jednocześnie aż 1 368 przedsiębiorców zawiesiło lub zakończyło działalność — to wysoka liczba, warta obserwacji w kolejnych latach.
Dochody z PIT i CIT na jednego mieszkańca wyniosły 4 647 zł — dane nowe, bo dopiero od 2025 roku zmieniły się zasady podziału tych podatków między samorządy, więc porównanie z poprzednim rokiem jest niemożliwe.
Mieszkania: 470 lokali i kolejka chętnych
Gmina dysponuje zasobem 470 mieszkań komunalnych. W 2025 roku wydano zaledwie 21 pozwoleń na budowę nowych domów i mieszkań (19 jednorodzinnych, 2 wielorodzinne). Jak na miasto aspirujące do przyciągania nowych mieszkańców — to bardzo mało.
Wydatki na gospodarkę mieszkaniową wyniosły 19,4 mln zł, co oznacza spadek o ponad połowę w stosunku do 2024 roku — wynika to z tego, że w 2024 roku zrealizowano wielkie nakłady majątkowe (30 mln zł), a w 2025 nastąpił powrót do normalnego poziomu.
Raport ujawnia interesującą filozofię fiskalną: w przypadku podatku od środków transportowych Świnoujście stosuje stawki zdecydowanie niższe od maksymalnych (niektóre o ponad 50%), by zachęcić przedsiębiorców do rejestracji firm i floty w mieście. Natomiast podatek od nieruchomości jest ustalany na poziomie stawek maksymalnych — bo miasto jest atrakcyjne nieruchomościowo i wyższe stawki nie odstraszają inwestorów.
Kontrowersje: terminal kontenerowy
W lipcu 2025 roku Rada Miasta przyjęła uchwałę w sprawie oceny skutków budowy głębokowodnego terminalu kontenerowego (uchwała XXI/148/2025). To jedna z największych planowanych inwestycji na zachodnim wybrzeżu Polski — i jeden z najgorętszych tematów w mieście.
Raport odnotowuje, że powołano specjalną Radę Programową z zespołem ekspertów, która miała ocenić oddziaływanie inwestycji w zakresie gospodarczym, społecznym, środowiskowym i transportowym. Wyniki tej oceny — wraz z rekomendacjami — zostały przyjęte przez Radę w lipcu 2025. Co ciekawe, raport nie zdradza treści rekomendacji, tylko fakt ich przyjęcia. Terminal jest inwestycją rządową planowaną przez Zarząd Morskich Portów Szczecin i Świnoujście — miasto ma ograniczony wpływ na ostateczne decyzje, ale mieszkańcy boją się przede wszystkim o charakter uzdrowiskowy miasta, ruch ciężarówek i jakość powietrza.
Oświata: 134 miliony i rosnące koszty specjalne
Świnoujście, jako miasto-powiat, prowadzi pełen system oświaty — od żłobków po szkoły ponadpodstawowe. Łączne wydatki oświatowe w 2025 roku wyniosły 134 484 179 złotych.
Godna uwagi jest bardzo wysoka kwota wydatków na kształcenie specjalne: w sumie ponad 17 mln zł na dzieci z orzeczeniami o niepełnosprawności lub specjalnych potrzebach edukacyjnych. To ponad 13% wszystkich wydatków oświatowych — i trend rosnący.
W mieście działają 95 placówek oświatowych różnego rodzaju, z łączną liczbą 2 269 uczniów i wychowanków. Przeciętna liczebność klasy to 23,88 ucznia — stosunkowo niska, co oznacza wyższy koszt na ucznia, ale też lepsze warunki nauczania.
Wśród niepublicznych liceów ogólnokształcących wyróżnia się „Szkoła Bez Granic Świnoujście” — 4 oddziały, 745 uczniów. Średnia liczebność oddziału to 186 uczniów. To nie pomyłka — ta szkoła kształci zdalnie lub w niezwykłym trybie, bo statystyki są skrajnie odmienne od pozostałych placówek.
Polityka społeczna: prawie 59 milionów złotych
Pomoc społeczna i wsparcie rodziny kosztowały miasto i powiat łącznie 58 647 502 zł — wzrost o 13,32% w stosunku do 2024 roku. Z tego 47,5 mln to wydatki gminy, a 11,2 mln — powiatu.
Wdrożono kilka programów strategicznych: wsparcia rodziny na lata 2025–2027, pieczy zastępczej, programu dla seniorów. Miasto wypłaciło też „Bon Wyspiarza Seniora” — świadczenie pieniężne dla starszych mieszkańców.
Budżet obywatelski: 2,24 miliona i 10 tysięcy głosów
Na realizację projektów w ramach budżetu obywatelskiego na 2026 rok przeznaczono 2 240 412,24 zł. Mieszkańcy złożyli 49 projektów, z których 43 przeszły weryfikację i trafiły pod głosowanie. Wybrano 23 projekty.
W głosowaniu wzięło udział 10 833 osób — to liczba imponująca jak na miasto tej wielkości i świadczy o realnym zaangażowaniu mieszkańców w decyzje o przestrzeni publicznej.
Transport: 11 linii całorocznych, kilka sezonowych
Komunikacja autobusowa w mieście jest wyjątkowo rozbudowana jak na miasto tej wielkości — 11 linii całorocznych plus kilka linii sezonowych (51, 57, 75, W1, W2, F, N2) kursujących głównie latem. To wymóg wynikający z rozległości wyspy i sezonowych szczytów turystycznych.
Ciekawostką jest linia 51 sezonowa jeżdżąca przez „Podziemne Miasto” — dawne niemieckie bunkry z II wojny światowej, które są jedną z lokalnych atrakcji turystycznych.
Jak Świnoujście wypada na tle innych?
Fundacja Miasto porównała miasto z 32 innymi polskimi miastami na prawach powiatu o podobnej liczbie mieszkańców. Ocena jest mieszana:
Świnoujście to miasto, które finansowo radzi sobie zdecydowanie lepiej niż większość miast podobnej wielkości. 610 milionów dochodów przy 38 tysiącach mieszkańców to wynik, który wiele większych miast może mu zazdrościć. Turystyka kwitnie, port rośnie, terminal LNG generuje podatki.
Ale demograficznie miasto jest na trudnym kursie. Traci młodych ludzi, rodzi coraz mniej dzieci i starzeje się szybko. Tego nie zatuszuje żaden turystyczny rekord ani dobry budżet. Bez realnej odpowiedzi na pytanie, dlaczego młodzi mają tu zostać — tendencja się nie odwróci.
Kontrowersja terminalu kontenerowego pozostaje nierozwiązana – miasto przyjęło rekomendacje ekspertów, ale inwestycja nie jest jego decyzją. Mieszkańcy wciąż nie wiedzą, jak zmieni się ich miasto, jeśli terminal powstanie a magistrat nie pracuje nad tym, by merytorycznie i rzetelnie taką wiedze przekazywać.
