Ministerstwo Klimatu i Środowiska opublikowało niedawno komunikat dotyczący planowanego w Polsce systemu kaucyjnego na napoje, który wzbudza poważne wątpliwości i wywołuje szeroką debatę społeczną. System ten ma wejść w życie od października 2025 roku i wprowadzić obowiązek oznaczania opakowań po napojach specjalnym znakiem kaucji. Celem jest zwiększenie poziomu recyklingu i ograniczenie ilości odpadów, jednakże jego szczegóły budzą wiele pytań zarówno wśród konsumentów, jak i przedsiębiorców.
Zgodnie z założeniami systemu, konsumenci będą mogli zwracać opakowania po napojach w dowolnym punkcie uczestniczącym w programie, bez konieczności odwiedzania sklepu, w którym dokonali zakupu. Obowiązek przyjmowania pustych opakowań będzie jednak dotyczył jedynie sklepów o powierzchni handlowej powyżej 200 metrów kwadratowych, które sprzedają napoje objęte systemem. Mniejsze placówki, takie jak apteki czy małe sklepy, będą mogły uczestniczyć w systemie dobrowolnie, ale nie będą zobowiązane do odbierania opakowań od klientów. Oznacza to, że klient kupujący np. wodę mineralną w aptece lub w niewielkim sklepie będzie musiał oddać pustą butelkę w innym punkcie – dużym supermarkecie, automacie kaucyjnym lub na specjalnym punkcie tymczasowym.
Wysokość kaucji została ustalona na różnych poziomach, zależnie od rodzaju opakowania. Za plastikowe butelki do 3 litrów oraz puszki metalowe do 1 litra klient otrzyma zwrot 50 groszy. W przypadku szklanych butelek wielokrotnego użytku do 1,5 litra kaucja wyniesie 1 złoty. Co ważne, zwrot opakowań nie będzie wymagał okazania dowodu zakupu – liczyć się będzie tylko oznaczenie produktu specjalnym logo systemu kaucyjnego, które jednoznacznie wskaże, czy dany produkt jest objęty systemem oraz jaka jest wysokość kaucji.
Punkty odbioru opakowań mają być różnorodne – poza dużymi sklepami powyżej 200 m² będą to także automaty kaucyjne, które mogą zostać zlokalizowane nawet poza sklepami, a także tymczasowe punkty organizowane podczas wydarzeń masowych czy festynów. Ma to na celu ułatwienie klientom zwrotu opakowań i podniesienie skuteczności systemu.
Mimo tych rozwiązań, Ministerstwo Klimatu i Środowiska wskazuje na poważne wątpliwości związane z funkcjonowaniem systemu, w tym na kwestie związane z logistyką, dostępnością punktów zwrotu i koniecznością jasnego komunikowania zasad konsumentom. System kaucyjny ma szansę poprawić gospodarkę odpadami i wpłynąć pozytywnie na środowisko, jednak jego powodzenie będzie zależało od precyzyjnego wdrożenia i współpracy między sprzedawcami, konsumentami i instytucjami odpowiedzialnymi za nadzór nad systemem.
