Pierwsze konflikty o zabawkę, łzy po rozstaniu z rodzicem, trudność w czekaniu na swoją kolej – to codzienność każdej placówki opiekuńczej dla małych dzieci. Sposób, w jaki dorośli reagują na te momenty, kształtuje jednak coś znacznie ważniejszego niż chwilowy spokój w sali. Uczy dziecko, czym są emocje, jak sobie z nimi radzić i jak budować relacje z innymi ludźmi. W placówkach „Pluszowe Serce Cioci Ani” w Rajkowie i Gryfinie do tego tematu podchodzi się w sposób, który celowo odbiega od standardów znanych z wielu instytucji opiekuńczych. O filozofii towarzyszenia dziecku w trudności opowiada Anna Rudnicka, dyrektor obu placówek.

„Pluszowe Serce Cioci Ani” działa w dwóch lokalizacjach – w Gryfinie przy ul. 11 Listopada oraz w Rajkowie (gmina Kołbaskowo). Choć to osobne budynki i osobne grupy dzieci, obie placówki łączy spójny standard pracy, oparty na trzech uzupełniających się koncepcjach wychowawczych: planie daltońskim, pedagogice bliskości oraz pedagogice Montessori.

– Te trzy podejścia uzupełniają się w bardzo naturalny sposób. Plan daltoński uczy samodzielności i odpowiedzialności za własne działania, Montessori rozwija ciekawość świata i szacunek do tempa dziecka, a pedagogika bliskości przypomina nam każdego dnia, że żadna metoda nie zadziała bez relacji i poczucia bezpieczeństwa – mówi Anna Rudnicka.

Czym jest towarzyszenie w trudności

W „Pluszowym Sercu Cioci Ani” unika się podejścia, w którym trudne emocje dziecka traktowane są jako problem do jak najszybszego wyciszenia. Płacz, złość czy opór nie są tu sygnałem do „uspokojenia za wszelką cenę”, lecz informacją, którą warto zrozumieć.

– Naszym zadaniem nie jest sprawienie, żeby dziecko przestało płakać najszybciej, jak to możliwe. Naszym zadaniem jest być obok niego w tym, co czuje. Czasem to oznacza po prostu usiąść blisko, nazwać emocję, dać przestrzeń, zamiast natychmiast odwracać uwagę zabawką czy uciszać – tłumaczy dyrektor placówek.

To podejście wymaga od opiekunów więcej cierpliwości niż gotowe, sztywne procedury. Według Anny Rudnickiej to jednak właśnie ta cierpliwość uczy dzieci, że trudne emocje są naturalną częścią życia, a nie czymś, czego należy się wstydzić lub co trzeba natychmiast „naprawić”.

– Dziecko, które od najmłodszych lat doświadcza tego, że jego emocje są widziane i akceptowane, znacznie lepiej radzi sobie z nimi w przyszłości. Uczy się, że złość czy smutek można wyrazić, nie raniąc przy tym siebie ani innych – dodaje.

Relacje rówieśnicze i pierwsze konflikty

Konflikty między dziećmi – o zabawkę, o miejsce w kole, o kolejność w zabawie – są nieodłączną częścią życia każdej grupy. W „Pluszowym Sercu Cioci Ani” nie rozwiązuje się ich jednak według z góry narzuconego schematu, w którym jedno dziecko automatycznie „przeprasza”, a sprawa jest zamknięta.

– Wymuszone przeprosiny niewiele uczą. Dziecko mówi „przepraszam”, bo tak każe dorosły, a nie dlatego, że rozumie, co się wydarzyło. My staramy się zatrzymać na chwilę dłużej – zapytać, co się stało, jak każda ze stron się czuje, co można zrobić inaczej następnym razem. To wolniejsza droga, ale uczy prawdziwego rozumienia siebie i drugiej osoby – mówi Anna Rudnicka.

Opiekunowie towarzyszą dzieciom w tych sytuacjach jako osoby wspierające proces, a nie sędziowie wydający wyrok. Dzięki temu dzieci uczą się samodzielnie nazywać swoje potrzeby, słuchać innych i szukać rozwiązań – kompetencji, które procentują znacznie później, daleko poza murami żłobka czy przedszkola.

Czym „Pluszowe Serce” różni się od standardowych placówek

Anna Rudnicka nie ukrywa, że taka filozofia pracy bywa inna niż ta praktykowana w wielu placówkach publicznych, gdzie duże grupy i sztywne harmonogramy często wymuszają szybkie, ujednolicone reakcje na trudne sytuacje.

– Nie chcemy być kolejną instytucją, która odhacza punkty z planu dnia. Wiele utartych, wieloletnich praktyk – jak np. wymuszanie ciszy, automatyczne karanie za płacz, czy traktowanie każdego konfliktu tak samo – po prostu nie służy dzieciom. Staramy się świadomie z nich rezygnować, nawet jeśli wymaga to od nas więcej pracy i uwagi niż trzymanie się gotowego schematu – podkreśla dyrektor.

To podejście wymaga też mniejszych grup i większej uważności kadry – elementów, które w placówkach masowych bywają trudne do zapewnienia. W „Pluszowym Sercu Cioci Ani” kameralność traktowana jest nie jako dodatek, lecz jako warunek konieczny do tego, by towarzyszenie dziecku w trudności było czymś więcej niż hasłem.

Filozofia placówek w Gryfinie i Rajkowie sprowadza się do jednej, prostej zasady: dorosły jest przy dziecku, a nie nad dzieckiem. Nie narzuca gotowych rozwiązań, lecz pomaga dziecku samodzielnie do nich dojść – we własnym tempie i w poczuciu bezpieczeństwa.

– Chcemy być dla dzieci towarzyszami drogi, a nie osobami, które z góry wiedzą lepiej i mówią, co dziecko ma czuć albo jak ma się zachować. Wierzymy, że dzieci, które dorastają w takim podejściu, wyrastają na ludzi, którzy potrafią rozumieć siebie i z szacunkiem traktować innych – podsumowuje Anna Rudnicka, dyrektor placówek „Pluszowe Serce Cioci Ani” w Rajkowie i Gryfinie.

Dwie lokalizacje, jedna filozofia

Pluszowe Serce Cioci Ani prowadzi dwa kluby malucha: w Gryfinie oraz w Rajkowie (Warzymice). Obie placówki działają według tych samych standardów pracy i spójnej filozofii opieki opartej na bliskości, uważności i przekonaniu, że jakość jest ważniejsza niż ilość.

Rekrutacja prowadzona jest przez cały rok szkolny. Pojawienie się wolnego miejsca oznacza możliwość dołączenia do grupy bez oczekiwania na nowy rok, co jest istotną różnicą wobec modelu rekrutacji typowego dla placówek publicznych, gdzie okno naboru otwiera się raz w roku.

Dla rodziców szukających miejsca, w którym ich dziecko będzie bezpieczne, najedzone, spokojne i rozwijające się, i w którym nikt nie będzie się spieszył, Pluszowe Serce Cioci Ani oferuje coś trudno uchwytnego, a jednocześnie bardzo konkretnego: środowisko, które naprawdę myśli o małym człowieku.