Wiadomość o dwóch zgonach po zakażeniu wibrionami w Niemczech obiegła w tym tygodniu europejskie media. Skoro do zakażeń doszło podczas kąpieli w Bałtyku, naturalne jest pytanie, czy powinni się martwić także Polacy wypoczywający nad tym samym morzem. Odpowiedź nie jest jednoznaczna — sytuacja wygląda inaczej w przypadku wibrionów, a inaczej w przypadku zagrożeń, które polski sanepid rzeczywiście już w tym sezonie monitoruje i na które reaguje.
Niemiecki Instytut Roberta Kocha (RKI) poinformował, że od początku roku potwierdzono już kilkanaście przypadków zakażeń wibrionami — w zależności od daty raportu mowa o 14 lub 17 przypadkach. Dwie osoby zmarły, obie w podeszłym wieku. To wyraźny wzrost względem poprzednich lat: w całym 2025 roku zanotowano cztery takie przypadki, rok wcześniej dziewięć, a w 2023 roku tylko jeden. Sezon zakażeń zaczął się w tym roku wcześniej niż zwykle.
Za zachorowania odpowiadają tak zwane wibriony niecholeryczne — bakterie z tej samej rodziny co przecinkowiec cholery, ale niewywołujące tej choroby. Zamiast atakować przewód pokarmowy, najczęściej infekują rany, a rzadziej także uszy. Do zakażenia dochodzi zwykle wtedy, gdy nawet niewielkie skaleczenie, otarcie czy niegojąca się rana ma kontakt ze skażoną wodą. Infekcja potrafi rozwinąć się błyskawicznie, w ciągu kilku godzin prowadząc do martwicy tkanek lub sepsy.
Dlaczego akurat Bałtyk?
Wibriony naturalnie występują w wodach słonych i słonawych, a warunki do ich namnażania stwarza przede wszystkim ciepła woda — powyżej 20 stopni Celsjusza — oraz niskie zasolenie. Bałtyk spełnia oba te warunki wyjątkowo dobrze: jest średnio kilkukrotnie mniej słony niż woda oceaniczna, a fala letnich upałów szybko podnosi temperaturę jego płytkich, przybrzeżnych wód. Najwyższe stężenie bakterii można spodziewać się właśnie w takich miejscach — na płytkich, szybko nagrzewających się odcinkach wybrzeża oraz w rejonach ujść rzek.
W grupie podwyższonego ryzyka są przede wszystkim osoby starsze oraz przewlekle chore — z cukrzycą, chorobami wątroby, serca czy obniżoną odpornością. Zdrowym, młodszym osobom bez otwartych ran wibriony zwykle nie zagrażają.
Na razie nie ma doniesień o podobnych, potwierdzonych przypadkach zakażeń wibrionami po stronie polskiej. Warto jednak pamiętać, że te same warunki sprzyjające namnażaniu bakterii w Niemczech, występują również w Polsce: a więc wysoka temperatura wody i niskie zasolenie, zwłaszcza w najgorętsze dni sezonu. To dlatego eksperci i część mediów zalecają ostrożność również polskim plażowiczom, szczególnie tym z otwartymi ranami czy skaleczeniami — nie dlatego, że w Polsce potwierdzono już podobne zachorowania, ale dlatego, że sama bakteria nie zna granic administracyjnych.
Zdecydowanie bardziej namacalne, bo już realnie monitorowane przez polski sanepid, są tego lata inne zagrożenia biologiczne. W lipcu na części kąpielisk w województwach pomorskim i zachodniopomorskim pojawiały się zakwity sinic (cyjanobakterii), które doprowadziły do czasowego zamykania niektórych plaż i wywieszania czerwonej flagi — między innymi w rejonie Trójmiasta. Na jeszcze innym kąpielisku wykryto z kolei podwyższony poziom bakterii E. coli. To realne, potwierdzone powody do ostrożności, niezależne od tego, co dzieje się po niemieckiej stronie Bałtyku.
Jak się zabezpieczyć?
Zalecenia niemieckich służb sanitarno-epidemiologicznych warto potraktować jako uniwersalne, niezależnie od tego, po której stronie granicy ktoś spędza urlop. Osoby z otwartymi lub słabo gojącymi się ranami powinny unikać kontaktu z ciepłą wodą morską. Jeśli mimo wszystko doszło do ryzykownego kontaktu, ranę trzeba przemyć czystą wodą i uważnie obserwować przez kolejne godziny. Sygnałem alarmowym jest szybkie zaczerwienienie, silny obrzęk lub pulsujący ból w okolicy rany — w takiej sytuacji należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza, podobnie jak w przypadku gorączki i dreszczy po kąpieli.
Przed wyjazdem nad morze warto też sprawdzić aktualną mapę kąpielisk publikowaną przez Główny Inspektorat Sanitarny — to najszybszy sposób, by dowiedzieć się, czy na wybranej plaży nie obowiązuje akurat ostrzeżenie związane z sinicami, bakteriami E. coli czy jakością wody.
Panicznych powodów do niepokoju nie ma — w Polsce nie potwierdzono na razie żadnego przypadku zakażenia wibrionami związanego z kąpielą w Bałtyku. Nie ma jednak też podstaw, by zupełnie zignorować sygnał płynący zza zachodniej granicy: to samo ciepłe, mało słone morze, ta sama fala upałów i ta sama grupa osób szczególnie narażonych — seniorzy, osoby przewlekle chore i każdy, kto wchodzi do wody z niezagojoną raną. Rozsądna czujność, sprawdzenie stanu kąpieliska przed wejściem do wody i unikanie kontaktu ran ze słoną wodą to niewielki koszt w zamian za spokojniejszy wypoczynek.
